Dziad w drodze. Pieśń w drodze. to program poświęcony tradycji wędrownych śpiewaków – lirników i dziadów proszalnych, którzy przez stulecia przemierzali wsie i miasteczka, niosąc pieśń, opowieść i komentarz do spraw świata. Projekt przywraca pamięć o tej formie przekazu, łączącej muzykę, narrację i moralitet.
Dziadowie wędrowni stanowili odrębną grupę kulturową. Ich repertuar obejmował pieśni religijne, historyczne, sensacyjne i moralne, przekazywane ustnie i modyfikowane w zależności od miejsca i czasu. Lira korbowa – instrument o charakterystycznym, surowym brzmieniu – stała się jednym z symboli tej tradycji. W regionach Podkarpacia i Lubelszczyzny zachowały się ślady tej praktyki jeszcze w XX wieku a nawet te tradycje są kontynuowane!
Program obejmuje:
- pieśni wędrownych śpiewaków
- baśnie i opowieści dziadowskie
- muzyczną wędrówkę „dziadowskim szlakiem”
- prezentację lir korbowych
Układ programu łączy opowieść i muzykę, a nawet teatr, tworząc formę bliską dawnemu wystąpieniu lirnika – gdzie słowo i dźwięk stanowiły nierozerwalną całość.
Repertuar oparty jest na drukach, zbiorach etnograficznych i tradycji ustnej:
- Oskar Kolberg Dzieła wszystkie
- Pieśni jeszcze nie zapomniane – Mistrza Stanisława Wyżykowskiego
- ECHO Zbiór pieśni, piosenek i utworów muzycznych. Poznań 1925 r.
- Zbiór pieśni używanych przy różnych okolicznościach religijnych i światowych wydany przed 1939 r. Śląsk
- tradycje regionu Podkarpacia
- tradycje terenu Lubelszczyzny
- poezje Pierre Jean de Beranger (1780–1857)
- autorskie pieśni i melodie
Zestawienie źródeł drukowanych z przekazem ustnym pozwala uchwycić charakter repertuaru, który żył w drodze i zmieniał się wraz z kolejnymi pokoleniami wykonawców.
Projekt realizowany jest w formie koncertów, warsztatów, prezentacji oraz spotkań śpiewaczych. W zależności od charakteru wydarzenia może przybrać formę kameralnej opowieści z lirą korbową lub rozbudowanego programu narracyjno-muzycznego z udziałem publiczności.
Dziad w drodze. Pieśń w drodze. ukazuje tradycję dziadowską jako ważny element kultury słowa i muzyki. Program łączy historyczne świadectwa z żywą praktyką wykonawczą, przywracając pamięć o dawnym porządku, w którym pieśń była nośnikiem historii, wiary i doświadczenia wspólnoty.